سنگ کلیه در سگ یکی از نگران کننده ترین مشکلاتی می باشد که می تواند به طور ناگهانی سلامت و شادابی حیوان خانگی شما را تحت تاثیر قرار دهد. این بیماری که بر اثر تجمع کریستال های معدنی در دستگاه ادراری شکل می گیرد، در صورت عدم تشخیص به موقع می تواند منجر به دردهای شدید و حتی انسدادهای مرگبار شود.
ما در این مقاله تخصصی، تمام آن چیزی را که باید درباره انواع سنگ کلیه در سگ، علائم اولیه ابتلا، روش های تشخیص نوین و راهکارهای درمانی پیشرفته بدانید، به زبانی ساده اما علمی بررسی خواهیم کرد تا بتوانید بهترین تصمیم را برای سلامت پت خود بگیرید.
سگ ها به چه نوع سنگ های کلیه و مثانه ای مبتلا می شوند؟
بسیار مهم است بدانید که همه سنگ ها از یک جنس نیستند. در دنیای دامپزشکی، سنگ های کلسیم اگزالات، اورات و استروویت به عنوان شایع ترین انواع سنگ کلیه در سگ شناخته می شوند. نکته کلیدی که باید به آن توجه کنید این است که در بین این موارد، تنها سنگ های استروویت هستند که مستقیما در اثر عفونت های باکتریایی در بدن سگ ها ایجاد می شوند. سایر سنگ ها معمولا ریشه در مشکلات داخلی دارند.
بررسی آمار و انواع ترکیبات سنگ ها
طبق تحقیقات گسترده ای که در گذشته انجام شده است، سنگ های کلسیم اگزالات حدود ۴۱.۳ درصد از کل موارد تشکیل سنگ در بدن سگ ها را به خود اختصاص داده اند. اگر بخواهیم سایر ترکیبات را به ترتیب شیوع و فراوانی نام ببریم، لیست زیر اولویت بندی را مشخص می کند:
- استروویت (Struvite): شایع ترین سنگ ناشی از عفونت.
- سنگ های ترکیبی (Compound): شامل چندین ماده معدنی مختلف.
- اورات (Urate): مرتبط با اختلالات متابولیک.
- سنگ های مخلوط (Mixed): ترکیبی ناهمگون از مواد.
- سیستین (Cystine): نوعی سنگ نادر و ژنتیکی.
مطلب پیشنهادی: عارضه های قلبی سگ
تفاوت های جنسیتی و نژادی در ابتلا به سنگ
بررسی ها نشان می دهد که سنگ های استروویت در سگ های ماده بسیار شایع تر است، زیرا آناتومی بدن آن ها به گونه ای است که بیشتر در معرض ابتلا به عفونت های مجاری ادراری قرار می گیرند و همین عفونت ها در نهایت منجر به تشکیل سنگ کلیه در سگ می شوند.
از سوی دیگر، سنگ های اورات یک چالش جدی برای نژاد دالماسین هستند. در حالی که اکثر سگ ها به دلیل توانایی بدنشان در تبدیل اسید اوریک به آلانتوئین در برابر این سنگ ها محافظت می شوند، برخی نژادها این توانایی را ندارند. آلانتوئین ماده ای است که به راحتی در ادرار حل می شود، اما اسید اوریک تمایل به رسوب کردن دارد.
نقش حیاتی کبد در پیشگیری از سنگ کلیه در سگ
فرآیند تبدیل اسید اوریک به آلانتوئین در سلول های کبدی (هپاتوسیت ها) انجام می شود. به همین دلیل، هرگونه بیماری که عملکرد کبد را مختل کند (مانند نارسایی کبدی)، می تواند مستقیما باعث تجمع اسید اوریک و در نتیجه شکل گیری سنگ کلیه در سگ از نوع اورات شود. مراقبت از کبد به اندازه مراقبت از کلیه ها برای جلوگیری از این بیماری اهمیت دارد.
چه عواملی باعث ایجاد سنگ کلیه در سگ می شوند؟
شاید برای شما هم سوال باشد که دقیقا چه اتفاقی در بدن حیوان می افتد که منجر به چنین عارضه دردناکی می شود. اگرچه توالی دقیق اتفاقاتی که منجر به تشکیل سنگ می شود هنوز به طور کامل توسط دانشمندان کشف نشده است، اما محققان بر این باورند که رژیم غذایی نقش اصلی را ایفا می کند. مصرف بیش از حد پروتئین و مواد معدنی در جیره غذایی روزانه می تواند باعث افزایش غلظت نمک های معدنی در ادرار شده و در نهایت منجر به بروز سنگ کلیه در سگ شود.
علاوه بر تغذیه، برخی از عفونت های باکتریایی در مجاری ادراری نیز می توانند محیط شیمیایی ادرار را تغییر داده و غلظت نمک را به شدت بالا ببرند. این تغییرات میکروسکوپی، بستر ساز اولیه برای تشکیل کریستال های سخت و آزاردهنده می باشند.
بیشتر بخوانید: شرایط نگهداری سگ پامرانین
۴ فاکتور اصلی در تشکیل سنگ کلیه در سگ
به طور کلی، چندین عامل کلیدی دست به دست هم می دهند تا سنگ ها در سیستم ادراری سگ ها شکل بگیرند. برای درک بهتر این فرآیند، می توان این عوامل را به صورت زیر دسته بندی کرد:
- بالا رفتن غلظت نمک در ادرار: وقتی ادرار بیش از حد غلیظ شود، نمک های معدنی دیگر نمی توانند به صورت محلول باقی بمانند و شروع به رسوب می کنند
- کاهش مهارکننده های طبیعی بدن : در بدن سگ ها به طور طبیعی موادی وجود دارد که از پیوند خوردن مواد معدنی و تشکیل کریستال جلوگیری می کنند؛ کمبود این مواد محافظتی راه را برای ایجاد سنگ کلیه در سگ هموار می کند.
- تغییرات سطح pH ادرار: اسیدی یا قلیایی شدن بیش از حد ادرار می تواند شرایط را برای تبلور برخی از نمک های خاص فراهم کند. هر نوع سنگ در یک pH خاص سریع تر رشد می کند.
- ماندگاری طولانی مدت نمک ها در مجاری: اگر سگ به هر دلیلی ادرار خود را برای مدت طولانی نگه دارد، نمک ها فرصت کافی برای چسبیدن به یکدیگر و ساختن توده های بزرگتر را پیدا می کنند.
مطلب پیشنهادی: انواع نژاد سگ هاسکی
اهمیت تشخیص زودهنگام
بسیاری از صاحبان حیوانات خانگی زمانی متوجه بیماری می شوند که سنگ ها بزرگ شده و درد زیادی ایجاد کرده اند. اما با شناخت این عوامل، می توان با تنظیم رژیم غذایی و تشویق سگ به نوشیدن آب بیشتر، از تجمع این رسوبات جلوگیری کرد. به یاد داشته باشید که سنگ کلیه در سگ در صورت عدم درمان می تواند به نارسایی دائم کلیه منجر شود، بنابراین بررسی دوره ای ادرار توسط دامپزشک یک اقدام حیاتی می باشد.
نشانه ها و علائم وجود سنگ کلیه در سگ چیست؟
بسیاری از سرپرستان سگ تصور می کنند که سنگ ها فقط در کلیه ها ایجاد می شوند، اما واقعیت این است که اکثر سنگ های ادراری در سگ ها در مجرای ادرار (پیشابراه) و مثانه قرار دارند. درصد کمتری از این توده های سخت در حالب ها و کلیه ها دیده می شوند. نکته ای که باید به آن توجه ویژه داشته باشید این است که علائم بالینی بسته به محل قرارگیری سنگ کلیه در سگ یا سنگ های مثانه می تواند کاملا متفاوت باشد.
علائم شایع که باید جدی بگیرید.
اگر سگ شما دچار مشکلات مجاری ادراری شده باشد، معمولا بدن او سیگنال های خاصی را ارسال می کند. شناخت این نشانه ها اولین قدم برای مقابله با سنگ کلیه در سگ می باشد. رایج ترین این علائم عبارتند از:
- وجود خون در ادرار (هماچوری): مشاهده رنگ قرمز یا صورتی در ادرار سگ.
- ناراحتی و درد در ناحیه شکم: سگ ممکن است هنگام لمس شکم یا بلند شدن ناله کند.
- بی اختیاری و حوادث ادراری: ادرار کردن ناگهانی در مکان هایی که سگ قبلا هرگز آنجا دستشویی نمی کرد.
- ادرار کردن در مقادیر بسیار کم: سگ به دفعات زیاد برای ادرار اقدام می کند اما هر بار مقدار کمی خارج می شود.
- دشواری در دفع ادرار (استرینگوریا): سگ برای خارج کردن ادرار فشار زیادی به خود می آورد و ممکن است با درد همراه باشد.
مطلب پیشنهادی: بهترین درمان کنه سگ
خطرات انسداد مجاری ادراری
یکی از خطرناک ترین حالت های بیماری این است که توده های معدنی در کلیه ها و مثانه باعث مسدود شدن جریان ادرار شوند. وقتی مسیر ادرار به طور کامل یا نسبی بسته شود، سموم بدن راهی برای خروج ندارند و این موضوع می تواند به سرعت باعث وخیم شدن حال حیوان شود.
در صورتی که هر یک از این علائم را در پت خود مشاهده کردید، باید بدون فوت وقت با یک دامپزشک متخصص مشورت کنید. هرگونه انسداد ناشی از سنگ کلیه در سگ در سیستم ادراری می تواند آسیب های جبران ناپذیری به سلامت کلی حیوان وارد کند و حتی تهدید کننده زندگی او باشد. تشخیص سریع در این مرحله، مرز بین یک درمان ساده و یک جراحی پیچیده می باشد.
مطلب پیشنهادی: کدام سگ ها هاری دارند؟
روش های فوق تخصصی برای تشخیص سنگ کلیه در سگ
زمانی که شما با علائم مشکوک به دامپزشک مراجعه می کنید، اولین قدم برای نجات پت، تشخیص دقیق نوع و محل قرارگیری رسوبات است. دامپزشک شما معمولا برای شروع فرآیند تشخیص، ارزیابی کامل ادرار و آزمایش خون را توصیه می کند. این آزمایش ها به ما می گویند که آیا عملکرد کلیه ها مختل شده است یا خیر. اما برای مشاهده مستقیم سنگ کلیه در سگ، متداول ترین روش های غربالگری مجاری ادراری، استفاده از سونوگرافی و پرتوهای ایکس (X-rays) می باشد.
تصویربرداری رادیولوژی و چالش های آن
اکثر سنگ ها به دلیل ساختار معدنی خود، به خوبی در عکس های رادیولوژی یا همان ایکس ری دیده می شوند. با این حال، برخی از انواع سنگ کلیه در سگ ممکن است در حالت عادی در عکس مشخص نباشند. در چنین شرایطی، دامپزشک از تکنیک های پیشرفته تری استفاده می کند:
- تزریق ماده حاجب: یک مایع مخصوص یا گاز به داخل مجاری ادراری سگ وارد می شود تا تضاد تصویری ایجاد کند.
- رادیوگرافی کنتراست: این کار باعث می شود حتی ریزترین سنگ هایی که در حالت عادی مخفی بودند، در تست تصویربرداری به وضوح نمایان شوند.
مطلب پیشنهادی: انواع رنگ سگ هاسکی
استفاده از فلوروسکوپی؛ تشخیص در لحظه
یکی از روش های بسیار دقیق که در بیمارستان های مجهز دامپزشکی برای شناسایی سنگ کلیه در سگ استفاده می شود، فلوروسکوپی است. این یک آزمایش تصویربرداری خاص می باشد که در آن اشعه ایکس به طور مداوم از بدن سگ عبور کرده و تصویری زنده ایجاد می کند.
در این روش، تصویر به جای یک عکس ثابت، به صورت یک ویدیو در مانیتور نمایش داده می شود. دامپزشک می تواند حرکت اندام های داخلی و جریان ادرار را به صورت “در لحظه” (Real-time) مشاهده کند. این تکنیک به پزشک اجازه می دهد تا با دقت بسیار بالایی محل دقیق انسداد و وضعیت حرکت سنگ کلیه در سگ را بررسی کرده و بهترین استراتژی درمانی را اتخاذ نماید. تشخیص درست در این مرحله، کلید اصلی برای جلوگیری از جراحی های غیر ضروری و انتخاب مسیر درمان دارویی می باشد.
مطلب پیشنهادی: تفاوت سگ پامرانین خرسی و روباهی
درمان های دارویی و مدیریت تغذیه ای سنگ کلیه در سگ
همیشه برای مقابله با این بیماری نیاز به جراحی یا لیزر نیست. در بسیاری از موارد، می توان با تکیه بر درمان های دارویی و تغییر سبک زندگی، به بهبود سنگ کلیه در سگ کمک کرد. نکته طلایی در این بخش، تشخیص نوع سنگ است؛ چرا که دارو و رژیم غذایی برای هر نوع سنگ کاملا متفاوت می باشد.
درمان تخصصی سنگ های استروویت
درمان پزشکی برای سنگ های کلیوی از نوع استروویت، بر پایه یک پروتکل دو مرحله ای استوار می باشد. اول، استفاده از آنتی بیوتیک تراپی دقیق تا زمانی که سنگ به طور کامل حل شود. دوم، استفاده از یک رژیم غذایی خاص که فسفر و منیزیم بسیار کمی دارد. این رژیم غذایی باعث اسیدی شدن محیط ادرار می شود که این فرآیند به حل شدن تدریجی سنگ کلیه در سگ کمک شایانی می کند.
مطلب پیشنهادی: تفاوت سگ شیتزو با مالتیز
مدیریت سنگ های اورات و چالش های آن
سنگ های اورات نیز برای انحلال پزشکی مناسب در نظر گرفته می شوند، اما درمان آن ها کمی پیچیده تر است. برای این منظور، از رژیم های غذایی با پورین پایین استفاده می شود تا محیط ادرار قلیایی شود. همچنین داروی آلوپورینول (با دوز ۱۵ میلی گرم به ازای هر کیلوگرم، هر ۱۲ ساعت یک بار) تجویز می شود. با این حال، باید بدانید که اثربخشی این روش در درمان سنگ کلیه در سگ حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد گزارش شده است.
نکته بسیار مهم: درمان های دارویی برای سنگ های اورات به هیچ عنوان برای سگ هایی که دچار بیماری های زمینه ای کبد هستند توصیه نمی شود، زیرا کبد آن ها توانایی پردازش این داروها را ندارد.
مطلب پیشنهادی: وفادارترین نژادهای سگ در دنیا
درمان اختصاصی سنگ های سیستین
در نهایت، به درمان سنگ های سیستین می رسیم که نیازمند دقت بالایی می باشد. برنامه درمانی برای این نوع از سنگ کلیه در سگ شامل موارد زیر است:
- رژیم غذایی خاص : مصرف غذاهایی که آمینواسید و سیستین پایینی دارند و باعث قلیایی شدن pH ادرار می شوند.
- استفاده از داروهای کمکی : تجویز داروی تیوپرونین (۲۰ میلی گرم به ازای هر کیلوگرم، هر ۱۲ ساعت یک بار).
- عوامل قلیایی کننده : در صورت نیاز، استفاده از پتاسیم سیترات به عنوان یک عامل کمکی برای تنظیم اسیدیته ادرار.
استفاده از این متدها تحت نظر مستقیم دامپزشک می تواند از تشکیل مجدد سنگ کلیه در سگ جلوگیری کرده و کیفیت زندگی پت شما را به طرز چشمگیری افزایش دهد. رعایت دقیق دوز داروها و خودداری از دادن تشویقی های خارج از برنامه در این دوران بسیار حیاتی می باشد.
جراحی سنگ کلیه در سگ
زمانی که صحبت از درمان های تهاجمی می شود، پزشکان معمولا با احتیاط عمل می کنند. به طور کلی، انجام جراحی باز تنها زمانی توصیه می شود که سنگ کلیه در سگ باعث ایجاد انسداد شدید شده باشد و یا عفونت های گسترده ای را در بدن حیوان ایجاد کرده باشد. دلیل این احتیاط این است که روش های جراحی سنتی پتانسیل بالایی برای تاثیر منفی بر عملکرد کلیه ها دارند و ممکن است در آینده باعث کاهش کارایی این اندام های حیاتی شوند.
راه های جدید درمان سنگ کلیه در سگ و روش های دفع آن
زمانی که وجود سنگ در بدن پت شما تایید می شود، سوال اصلی این است که چگونه باید از شر آن راحت شد؟ به طور سنتی، اکثر موارد سنگ کلیه در سگ و سنگ های مثانه با استفاده از جراحی باز خارج می شوند. اما امروزه تکنولوژی های جدیدی وارد دنیای دامپزشکی شده است. گاهی اوقات برای درمان، از روش های “رادیولوژی مداخله ای” استفاده می شود؛ این دقیقا همان تکنیکی می باشد که برای درمان سنگ کلیه در انسان ها نیز به کار می رود.
در این روش پیشرفته، دامپزشک متخصص از یک دستگاه آندوسکوپ مخصوص (اسکوپ) برای مشاهده مستقیم سنگ استفاده می کند. سپس از طریق سیستوسکوپی، فیبر لیزری را مستقیما به سمت سنگ کلیه در سگ هدایت می کند تا عملیات تخریب آغاز شود.
مطلب پیشنهادی: بهترین سگ برای نگهبانی
معجزه لیزر در درمان سنگ کلیه در سگ
وقتی پرتو لیزر با سطح سنگ برخورد می کند، انرژی بالای آن باعث می شود که سنگ به قطعات بسیار ریزی تبدیل شود. این یک موفقیت بزرگ محسوب می شود زیرا:
- در بیش از ۹۰ درصد موارد، سگ ها می توانند این قطعات ریز و خرد شده را به راحتی و به صورت طبیعی از بدن دفع کنند.
- اکثر سگ ها می توانند در همان روز درمان، بدون نیاز به بستری طولانی، به خانه بازگردند.
- برخلاف جراحی سنتی، در این روش خبری از بخیه های بزرگ و دوران نقاهت سخت نیست.
سایر تکنیک های مداخله ای برای شکستن سنگ ها
به غیر از لیزر، روش های تخصصی دیگری نیز برای از بین بردن سنگ کلیه در سگ وجود دارد. یکی از این روش ها “نفرولیتوتومی از طریق پوست” (Percutaneous Nephrolithotomy) می باشد که برای سنگ های بزرگ داخل کلیه کاربرد دارد. همچنین در مواردی که مجرای ادرار به شدت تنگ شده باشد، از “استنت گذاری پیشابراه” استفاده می شود تا مسیر ادرار باز بماند و خطر مرگبار انسداد رفع شود.
هشدار نهایی: زمان را از دست ندهید!
وجود سنگ های ادراری و سنگ کلیه در سگ می تواند به شدت برای سلامت کلی حیوان خانگی شما مضر باشد. اگر کوچک ترین علائمی از انسداد مجاری ادراری (مانند زور زدن بی حاصل برای ادرار) مشاهده کردید، باید فورا با دامپزشک خود تماس بگیرید. هر دقیقه تاخیر در درمان می تواند باعث تجمع سموم در خون و آسیب دائمی به بافت کلیه ها شود. درمان به موقع، نه تنها هزینه ها را کاهش می دهد، بلکه شانس بازگشت سگ به زندگی عادی را دوچندان می کند.
جمع بندی:
به طور خلاصه، سنگ کلیه در سگ عارضه ای است که نیازمند تشخیص سریع و درمان هوشمندانه می باشد. از جراحی های پیشرفته لیزری تا مدیریت دقیق رژیم غذایی، همگی راهکارهایی هستند که می توانند سلامت پت شما را بازیابی کنند. فراموش نکنید که نظارت بر میزان نوشیدن آب و انجام آزمایش های دوره ای ادرار، ساده ترین و موثرترین روش ها برای جلوگیری از تشکیل مجدد سنگ کلیه در سگ می باشند. با شناخت علائم و اقدام به موقع، می توانید از بروز دردهای مزمن و انسدادهای خطرناک در بدن وفادارترین دوست خود جلوگیری کنید.
مراجع:
منبع شماره 1
منبع شماره 2
