بیماری FIP گربه: پریتونیت عفونی گربه سانان

بیماری FIP گربه یکی از مهم ترین و در عین حال پیچیده ترین بیماری هایی است که بسیاری از صاحبان گربه درباره آن جستجو می کنند و نگرانی های زیادی در مورد آن دارند. در این مقاله قصد داریم به طور کامل و دقیق بررسی کنیم که بیماری FIP گربه دقیقا چیست، چرا ایجاد می شود و چگونه یک ویروس رایج می تواند در بدن برخی گربه ها به یک بیماری خطرناک تبدیل شود.

همچنین در ادامه به انواع مختلف این بیماری یعنی نوع مرطوب و خشک می پردازیم، علائم اولیه و پیشرفته ای که ممکن است در گربه ها دیده شود را توضیح می دهیم و درباره عواملی که باعث افزایش خطر ابتلا می شوند صحبت خواهیم کرد. علاوه بر این، روش هایی که دامپزشکان برای تشخیص این بیماری استفاده می کنند، جدید ترین درمان های موجود، شانس بهبودی گربه ها و مهم تر از همه راهکار هایی که می توانند به کاهش خطر ابتلا کمک کنند را نیز بررسی می کنیم تا درک کامل تری از بیماری FIP گربه به دست بیاوری و بتوانی بهتر از گربه خود مراقبت کنی.

مطلب پیشنهادی: بیماری پن لکوپنی در گربه ها

بیماری FIP چیست و چه تغییراتی در بدن گربه ایجاد می کند؟

بیماری FIP گربه یکی از پیچیده ترین و در عین حال نگران کننده ترین بیماری هایی است که بسیاری از صاحبان گربه درباره آن سوال دارند. وقتی صحبت از این بیماری می شود، اغلب اولین پرسشی که مطرح می شود این است که اصلا این بیماری چیست و چرا تا این حد خطرناک در نظر گرفته می شود. در واقع آنچه به عنوان Feline Infectious Peritonitis شناخته می شود، نوعی بیماری وابسته به واکنش سیستم ایمنی است که به دلیل جهش یک نوع ویروس کرونا در بدن گربه ایجاد می شود. این ویروس که در ابتدا به شکل خفیف تری در بسیاری از گربه ها وجود دارد، در برخی شرایط در بدن حیوان دچار تغییر می شود و همین تغییر باعث می شود که بدن گربه واکنشی غیرعادی و شدید نشان دهد. در چنین حالتی بیماری FIP گربه شکل می گیرد و روندی را آغاز می کند که اگر به موقع تشخیص داده نشود، می تواند تهدیدی جدی برای جان حیوان باشد.

در بدن گربه هایی که به این بیماری دچار می شوند، سیستم ایمنی به جای کنترل طبیعی ویروس، بیش از حد فعال می شود. این واکنش شدید باعث ایجاد التهاب گسترده در بدن می شود. زمانی که التهاب در سطح رگ های خونی رخ می دهد، دیواره رگ ها آسیب می بیند و همین موضوع می تواند باعث نشت مایعات به بافت ها و اندام های مختلف شود. در نتیجه اندام های داخلی دچار تورم قابل توجهی می شوند و عملکرد طبیعی بدن به تدریج مختل می گردد. به همین دلیل است که دامپزشکان تاکید می کنند بیماری FIP گربه تنها یک عفونت ساده نیست، بلکه در واقع نتیجه واکنش اشتباه سیستم ایمنی بدن نسبت به ویروس است. بیماری ویروسی پریتونیت عفونی گربه سانان (FIP) یکی از خطرناک ترین بیماری های گربه ها است که می تواند منجر به مرگ شود.

یکی از نکات مهم درباره این بیماری این است که علائم آن در همه گربه ها یکسان نیست. گربه هایی که دچار این بیماری می شوند ممکن است مجموعه ای از نشانه های متفاوت را تجربه کنند. این تفاوت به این دلیل است که واکنش سیستم ایمنی در هر گربه متفاوت عمل می کند. برخی گربه ها ممکن است علائم عمومی مانند بی حالی، کاهش اشتها یا تب نشان دهند، در حالی که در برخی دیگر نشانه ها می توانند شدید تر یا حتی غیر قابل پیش بینی باشند. همین موضوع تشخیص بیماری FIP گربه را گاهی دشوار می کند و باعث می شود صاحبان حیوانات خانگی دیر متوجه مشکل شوند.

در بسیاری از موارد، آنچه این بیماری را خطرناک می کند، نه فقط حضور ویروس بلکه واکنش بدن گربه به آن است. زمانی که سیستم ایمنی کنترل خود را از دست می دهد و پاسخ بیش از حد ایجاد می کند، التهاب به سرعت در بخش های مختلف بدن گسترش پیدا می کند. این التهاب می تواند رگ های خونی را درگیر کند و در نتیجه باعث اختلال در گردش طبیعی مایعات در بدن شود. با ادامه این روند، اندام هایی مانند شکم، کبد، یا سایر بخش های داخلی ممکن است دچار تورم و آسیب شوند. به همین دلیل است که متخصصان دامپزشکی همیشه تاکید می کنند که شناخت زودهنگام بیماری FIP گربه نقش بسیار مهمی در مدیریت آن دارد.

مطلب پیشنهادی: سنگ های ادراری مجرای میزنای گربه

از نظر علمی، این بیماری در دسته بیماری های تهدید کننده زندگی قرار می گیرد. علت اصلی این موضوع همان واکنش نامناسب سیستم ایمنی بدن گربه نسبت به ویروس است. برخلاف برخی بیماری های ویروسی که بدن می تواند به مرور زمان آن ها را کنترل کند، در اینجا خود واکنش بدن به عامل اصلی مشکل تبدیل می شود. به همین دلیل اگر علائم اولیه نادیده گرفته شوند، وضعیت حیوان ممکن است به سرعت رو به وخامت برود. در چنین شرایطی بیماری FIP گربه می تواند روندی جدی پیدا کند و نیاز به بررسی فوری داشته باشد.

به همین دلیل توصیه بسیار مهمی که دامپزشکان همیشه مطرح می کنند این است که اگر گربه ای علائمی نشان می دهد که با FIP مرتبط است، باید بدون تاخیر توسط دامپزشک معاینه شود. مراجعه سریع به کلینیک دامپزشکی می تواند شانس تشخیص به موقع و شروع درمان مناسب را افزایش دهد. هرچه بررسی پزشکی زودتر انجام شود، امکان مدیریت شرایط برای گربه بهتر خواهد بود. در واقع در مواجهه با بیماری FIP گربه زمان نقش بسیار مهمی دارد و هرگونه تعلل می تواند وضعیت حیوان را پیچیده تر کند.

چند نوع از بیماری FIP در گربه ها وجود دارد و هر کدام چه علائمی ایجاد می کنند؟

وقتی دامپزشکان درباره این بیماری صحبت می کنند، معمولا توضیح می دهند که این مشکل تنها یک شکل مشخص ندارد. در واقع دو فرم اصلی از این بیماری شناخته شده است که هر کدام می توانند نشانه های متفاوتی در بدن گربه ایجاد کنند. شناخت این تفاوت ها برای صاحبان حیوانات خانگی بسیار مهم است، زیرا بسیاری از افراد زمانی متوجه مشکل می شوند که علائم غیر معمول در رفتار یا وضعیت جسمی گربه ظاهر می شود. به طور کلی بیماری FIP گربه می تواند به دو نوع اصلی تقسیم شود که با نام های نوع مرطوب و نوع خشک شناخته می شوند و هر کدام مسیر متفاوتی در بدن حیوان ایجاد می کنند. علائم بیماری ویروسی پریتونیت عفونی گربه سانان (FIP) شامل کاهش اشتها، تب و تورم شکم است.

مطلب پیشنهادی: سنگ کلیه در گربه

• FIP مرطوب

در فرم اول که اغلب با نام نوع مرطوب شناخته می شود، مهم ترین ویژگی تجمع مایع در داخل بدن گربه است. این مایع معمولا در ناحیه قفسه سینه یا شکم جمع می شود و همین موضوع باعث ایجاد مشکلات قابل توجهی در عملکرد طبیعی بدن می گردد. وقتی مایع در قفسه سینه جمع می شود، ریه ها فضای کافی برای فعالیت طبیعی ندارند و در نتیجه گربه ممکن است دچار سختی در تنفس شود. در برخی موارد صاحبان گربه متوجه می شوند که حیوانشان سریع تر نفس می کشد یا هنگام نفس کشیدن صدای غیر عادی دارد. این وضعیت می تواند یکی از نشانه های مهمی باشد که در جریان بیماری FIP گربه دیده می شود و نیاز به بررسی فوری توسط دامپزشک دارد.

از طرف دیگر، تجمع مایع در ناحیه شکم باعث می شود که شکم گربه به شکل غیر طبیعی متورم یا بزرگ به نظر برسد. بسیاری از صاحبان حیوانات خانگی در ابتدا تصور می کنند که گربه وزن اضافه کرده است، اما در واقع این تورم به دلیل جمع شدن مایع در داخل بدن است. این حالت می تواند به تدریج شدید تر شود و باعث ناراحتی قابل توجهی برای حیوان گردد. به همین دلیل است که نوع مرطوب این بیماری معمولا سریع تر قابل تشخیص است، زیرا تغییرات ظاهری در بدن گربه واضح تر دیده می شود. در چنین شرایطی بیماری FIP گربه اغلب با علائم واضح تری نسبت به برخی فرم های دیگر خود را نشان می دهد.

مطلب پیشنهادی: بیماری های رایج گربه اسکاتیش فولد

اما نوع دوم که با نام نوع خشک شناخته می شود، کمی متفاوت عمل می کند و گاهی تشخیص آن دشوار تر است. در این حالت معمولا تجمع مایع قابل توجهی در بدن دیده نمی شود، اما التهاب شدیدی در اندام های مختلف ایجاد می گردد. این التهاب می تواند بخش های مهمی از بدن مانند مغز، چشم ها یا سایر اندام های داخلی را درگیر کند. زمانی که اندام های مختلف تحت تاثیر التهاب قرار می گیرند، علائم بیماری می توانند بسیار متنوع باشند. به همین دلیل در بسیاری از موارد صاحبان حیوانات خانگی متوجه نمی شوند که مشکل اصلی چیست و ممکن است نشانه ها را با بیماری های دیگر اشتباه بگیرند.

مطلب پیشنهادی: بهترین مکمل ‌های غذایی برای سلامت گربه پرشین

• FIP خشک

در نوع خشک این بیماری، برخی گربه ها ممکن است تغییرات رفتاری نشان دهند، برخی دچار مشکلات عصبی شوند و برخی دیگر علائمی در چشم یا بینایی داشته باشند. این تنوع در نشانه ها یکی از دلایلی است که باعث می شود تشخیص بیماری FIP گربه در این فرم پیچیده تر باشد. دامپزشکان معمولا برای رسیدن به تشخیص دقیق نیاز دارند که مجموعه ای از علائم، آزمایش ها و بررسی های تخصصی را در کنار هم ارزیابی کنند.

نکته مهمی که باید در نظر داشت این است که هر دو نوع این بیماری می توانند خطرناک باشند، اما نحوه بروز علائم و سرعت پیشرفت آن ها ممکن است متفاوت باشد. برخی گربه ها به سرعت علائم شدید نشان می دهند، در حالی که در برخی دیگر روند بیماری آهسته تر پیش می رود. همین موضوع باعث می شود که آگاهی صاحبان گربه درباره نشانه های احتمالی اهمیت زیادی داشته باشد. هر چه شناخت نسبت به این بیماری بیشتر باشد، احتمال مراجعه سریع تر به دامپزشک و تشخیص زودهنگام افزایش پیدا می کند. تشخیص زودهنگام بیماری ویروسی پریتونیت عفونی گربه سانان (FIP) می تواند شانس بهبودی گربه را افزایش دهد.

مطلب پیشنهادی: اسکرچر گربه: کاربرد، ضرورت، مزایا و نحوه استفاده

در نهایت باید گفت که درک تفاوت میان این دو فرم به صاحبان حیوانات کمک می کند تا تغییرات کوچک در وضعیت گربه خود را جدی تر بگیرند. بسیاری از موارد بیماری FIP گربه در ابتدا با نشانه های ظریف شروع می شوند، اما با گذشت زمان می توانند به مشکلات جدی تری تبدیل شوند. به همین دلیل اگر هرگونه علامت غیر معمول در رفتار، تنفس، ظاهر شکم یا وضعیت عمومی گربه دیده شد، بررسی دامپزشکی می تواند نقش مهمی در تشخیص به موقع داشته باشد.

مطلب پیشنهادی: تفاوت گربه خانگی و خیابانی

علائم بیماری FIP در گربه ها چیست و چگونه ظاهر می شود؟

علائم بیماری FIP گربه به نوعی از بیماری بستگی دارد که گربه به آن دچار شده است.

علائم اولیه در هر دو نوع خشک و مرطوب این بیماری شامل کاهش وزن، اسهال، کاهش اشتها، تب و بی حالی است. با پیشرفت بیماری، علائم بیشتری ظاهر می شوند که شامل موارد زیر هستند:

علائم نوع مرطوب بیماری FIP گربه

• بزرگ شدن شکم
• افزایش ضربان قلب
• مشکل در تنفس
• آبی شدن لثه ها
• بزرگ شدن غدد لنفاوی
• زرد شدن پوست

علائم نوع خشک بیماری FIP گربه

• قرمزی چشم
• کدر شدن چشم ها
• خونریزی در چشم ها
• نیمه بسته نگه داشتن چشم ها
• نابینایی
• تشنج
• اختلال در هماهنگی حرکتی
• راه رفتن به صورت دایره ای
• کج شدن سر
• بزرگ شدن غدد لنفاوی

مطلب پیشنهادی: بررسی کامل تفاوت گربه بریتیش و اسکاتیش

علت ایجاد بیماری FIP در گربه ها چیست؟

بیماری FIP گربه در اثر قرار گرفتن در معرض یک نوع ویروس کرونا روده ای گربه ها ایجاد می شود.

روش دقیق اینکه این ویروس چگونه باعث ایجاد FIP می شود به طور کامل مشخص نیست. با این حال تصور می شود که ویروس دچار جهش می شود و در گربه های مبتلا یک واکنش ایمنی غیر عادی و بسیار شدید ایجاد می کند که در نهایت باعث آسیب قابل توجه به اندام ها و رگ های خونی می شود.

این ویروس معمولا زمانی منتقل می شود که گربه چیزی را که حامل عامل FIP است بخورد، مانند مدفوع.

در موارد کمتر، انتقال می تواند از طریق تنفس یا از طریق بزاق یا مخاط نیز رخ دهد. این اتفاق ممکن است زمانی رخ دهد که گربه ها یکدیگر را لیس بزنند یا تیمار کنند یا از ظرف آب مشترک استفاده کنند. به همین دلیل گربه هایی که در نزدیکی گربه های دیگر زندگی می کنند، مانند پناهگاه ها یا خانه هایی که چند گربه در آن نگهداری می شود، در معرض خطر بیشتری برای ابتلا قرار دارند و احتمال بروز بیماری FIP گربه در این شرایط بیشتر است. درمان بیماری ویروسی پریتونیت عفونی گربه سانان (FIP) معمولا با داروهای خاص و مراقبت حمایتی انجام می شود.

مطلب پیشنهادی: بهترین گربه برای نگهداری در خانه

این بیماری می تواند گربه ها را در هر سنی درگیر کند، اما بیشترین شیوع آن در گربه های جوان بین ۶ ماه تا ۲ سال دیده می شود.

گربه های نر نیز بیشتر احتمال دارد که مبتلا شوند، به ویژه اگر عقیم نشده باشند. گربه های اصیل مانند هیمالین، پرشین و آبیسینیان نیز در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به FIP قرار دارند که ممکن است به دلیل زمینه ژنتیکی و شرایط پرورش باشد.

دامپزشکان چگونه بیماری FIP گربه را تشخیص می دهند؟

برای تشخیص بیماری FIP گربه، دامپزشکان ابتدا یک معاینه کامل فیزیکی انجام می دهند تا هرگونه ناهنجاری واضح مانند تغییرات در چشم ها، شکم متورم و ضربان قلب یا تعداد تنفس غیر طبیعی را پیدا کنند.

به دلیل تنوع علائمی که ممکن است در گربه ها دیده شود، تشخیص این بیماری می تواند دشوار باشد. آزمایش های بیشتری که ممکن است انجام شوند شامل موارد زیر است:

• آزمایش خون. یک نمونه کوچک خون از رگ گربه گرفته می شود تا وضعیت کلی سلامت بررسی شود و نشانه هایی از عفونت ناشی از ویروس یا التهاب مرتبط با آن مشخص شود.
• تصویربرداری. رادیوگرافی و سونوگرافی می توانند وجود مایع در داخل شکم یا قفسه سینه را نشان دهند که ممکن است نشان دهنده بیماری FIP گربه باشد.
• نمونه برداری با سوزن نازک. دامپزشک از یک سوزن کوچک استفاده می کند تا به آرامی نمونه ای از سلول ها را از ناحیه مورد نظر مانند کبد بگیرد تا وجود ویروس کرونا بررسی شود.

• بررسی مایع بدن. دامپزشک ممکن است با استفاده از یک سوزن کوچک مقداری مایع از شکم، قفسه سینه یا ستون فقرات بگیرد تا آن را از نظر وجود ویروس و سلول های غیر طبیعی بررسی کند.
• هیستوپاتولوژی. این تنها روش قطعی برای تشخیص Feline Infectious Peritonitis است. از آنجا که تشخیص بیماری FIP گربه در گربه های زنده دشوار است، هیستوپاتولوژی معمولا با استفاده از نمونه های بافتی پس از مرگ گربه انجام می شود. این نمونه ها می توانند شامل غدد لنفاوی یا بخش هایی از اندام ها باشند تا شواهدی از ویروس و سلول های ایمنی که نشان دهنده FIP هستند پیدا شود.

درمان بیماری FIP در گربه ها

گزینه های درمانی برای بیماری FIP گربه محدود هستند.

تا همین اواخر، هیچ درمان موثری برای Feline Infectious Peritonitis وجود نداشت. با این حال، اکنون درمان هایی توسعه داده شده اند که برای این بیماری موثر هستند.

Remdesivir و GS-441524 دو گزینه درمانی هستند که در درمان بیماری FIP گربه نتایج امیدوار کننده ای نشان داده اند، اما هنوز به طور گسترده در دسترس نیستند. تیم تخصصی دامپزشکی درنیکا قادر است بیماری ویروسی پریتونیت عفونی گربه سانان (FIP) را با تجهیزات پیشرفته تشخیص و درمان کند.

مطلب پیشنهادی: تفاوت گربه نر و ماده

این درمان ها حداقل به مدت سه ماه به صورت تزریقی یا خوراکی داده می شوند.

مراقبت های حمایتی نیز می توانند برای گربه های مبتلا مفید باشند، از جمله:

• توراسنتز برای تخلیه مایع از قفسه سینه
• ابدومینوسنتز برای تخلیه مایع از شکم
• داروهای ضد التهاب مانند پردنیزولون
• داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی مانند سیکلوفسفامید
• مایع درمانی
• حمایت تغذیه ای مانند استفاده از لوله تغذیه

بهبودی و مدیریت بیماری FIP در گربه ها

گربه هایی که برای بیماری FIP گربه درمان دریافت نکنند، در بیشتر موارد طی 10 روز یا کمتر بر اثر این بیماری جان خود را از دست می دهند. مدت زمان بقا در گربه هایی که به نوع مرطوب Feline Infectious Peritonitis مبتلا هستند معمولا از چند روز تا چند هفته است، در حالی که در نوع خشک بیماری FIP گربه زمان بقا طولانی تر بوده و معمولا از چند هفته تا چند ماه متغیر است.

اگر گربه ها درمان دریافت کنند، شانس خوبی برای بهبودی دارند، اما برای درک کامل میزان اثر بخشی درمان های موجود در حال حاضر، هنوز به مطالعات بیشتری نیاز است.

پیشگیری از عود مجدد بیماری FIP در گربه ها

کاهش استرس در محیط زندگی می تواند به حفظ یک سیستم ایمنی سالم کمک کند و این موضوع می تواند خطر ابتلا گربه ها به بیماری FIP گربه را کاهش دهد.

فراهم کردن تعداد کافی ظرف خاک (یک عدد بیشتر از تعداد گربه ها در آن محیط) و تمیز کردن کامل آن ها می تواند به کاهش انتشار ویروس کمک کند.

علاوه بر این، ضدعفونی کامل مکان هایی که تعداد زیادی گربه در آن زندگی می کنند، مانند پناهگاه ها، برای از بین بردن ذرات ویروس در محیط ضروری است.

در خانه هایی که چند گربه نگهداری می شود، تمیز کردن مداوم محل خواب، ظرف غذا و آب، ظرف خاک و سایر وسایل مشترک می تواند به کاهش انتشار بیماری FIP گربه کمک کند. پیشگیری از بیماری ویروسی پریتونیت عفونی گربه سانان(FIP) با کاهش استرس و رعایت بهداشت محیط امکان پذیر است.

جمع بندی

بیماری FIP گربه یک مشکل جدی و پیچیده است که نیاز به تشخیص دقیق و مراقبت فوری دارد. علائم این بیماری می توانند بسیار متنوع باشند و سرعت پیشرفت آن در گربه ها متفاوت است، به همین دلیل شناخت نشانه ها و اقدام سریع اهمیت زیادی دارد. خوشبختانه با پیشرفت درمان ها و روش های حمایتی، اکنون امکان بهبودی برای بسیاری از گربه ها وجود دارد، هرچند شانس موفقیت به تشخیص به موقع و مدیریت صحیح بستگی دارد.

در بیمارستان دامپزشکی درنیکا، با بهره گیری از تیم متخصص داخلی و تجهیزات پیشرفته، گربه ها به دقت مورد بررسی و تشخیص قرار می گیرند و برنامه درمانی مناسب برای هر بیمار طراحی و اجرا می شود. از تشخیص اولیه گرفته تا درمان های تخصصی و مراقبت حمایتی، تمام مراحل با هدف افزایش کیفیت زندگی گربه ها و بهبود نتایج درمان انجام می شود. با توجه به اهمیت زمان در مدیریت بیماری FIP گربه، مراجعه سریع و همکاری با تیم ما می تواند تفاوت بزرگی در سلامت و بهبود حیوان ایجاد کند.

مراجع:

• https://www.petmd.com/cat/conditions/infectious-parasitic/feline-infectious-peritonitis
• https://vcahospitals.com/know-your-pet/feline-infectious-peritonitis