فیزیوتراپی و توانبخشی حیوانات
فیزیوتراپی و توانبخشی، مجموعه ای از روش های درمانی، دستگاه های تخصصی، تمرینات حرکتی و برنامه های بازتوانی است که با هدف کاهش درد و ناراحتی، حفظ و بازیابی حرکت، تقویت عملکرد عضلات و در نهایت بازگرداندن حیوان به یک زندگی طبیعی و باکیفیت انجام می شود.
فیزیوتراپی و توانبخشی چیست؟
فیزیوتراپی و توانبخشی در حیوانات فقط به معنای چند حرکت ورزشی یا استفاده از یک دستگاه نیست. فیزیوتراپی و توانبخشی مجموعه ای از روش های درمانی، دستگاه های تخصصی، تمرینات حرکتی و برنامه های بازتوانی است که با هدف کاهش درد و ناراحتی، حفظ و بازیابی حرکت، تقویت عملکرد عضلات و در نهایت بازگرداندن حیوان به یک زندگی طبیعی و باکیفیت انجام می شود.
این خدمات به خصوص در بیمارانی اهمیت پیدا می کنند که به دنبال جراحی، آسیب های ارتوپدی، بیماری های مفصلی، مشکلات عضلانی یا تاندونی، آسیب های عصبی یا سایر شرایط دردناک، بخشی از توانایی حرکتی طبیعی خود را از دست داده اند.
در بخش فیزیوتراپی، درمان بهصورت یک برنامه متناسب با شرایط هر بیمار دنبال میشود و در کنار لیزرتراپی پرتوان و الکتروفیزیوتراپی، از تمرینات درمانی، تمرینات تعادلی، حرکات دامنه حرکتی و سایر روشهای بازتوانی نیز استفاده میشود.
چرا بعد از جراحی به فیزیوتراپی نیاز داریم؟
جراحی، پایان درمان نیست؛ در بسیاری از بیماران، شروع مرحلهای است که باید طی آن عملکرد طبیعی بدن دوباره بازیابی شود.
پس از جراحیهای ارتوپدی، حیوان ممکن است به علت درد، التهاب، کاهش استفاده از اندام، بیحرکتی یا ضعف عضلات، نتواند بلافاصله به الگوی حرکتی طبیعی خود برگردد. اگر این دوره بهدرستی مدیریت نشود، ضعف عضلانی و کاهش دامنه حرکتی میتواند روند بازگشت عملکرد را دشوارتر کند.
به همین دلیل، در بسیاری از بیماران فیزیوتراپی و توانبخشی از روزهای ابتدایی پس از جراحی آغاز میشود؛ البته زمان شروع و شدت درمان براساس نوع جراحی، شرایط بیمار و محدودیتهای تعیینشده توسط جراح تنظیم میشود.
در این بخش، فیزیوتراپیست روند شروع و پیشرفت درمان را تعیین و ارزیابی میکند و ممنوعیتها و محدودیتهای حرکتی توسط جراح مشخص میشوند. روند فیزیوتراپی نیز زیر نظر جراح پیش میرود و تقریباً در هر جلسه، بیمار توسط جراح معاینه و وضعیت آن ارزیابی میشود. این همکاری نزدیک باعث میشود برنامه بازتوانی دقیقاً با شرایط و مرحله بهبودی بیمار هماهنگ باشد.
لیزرتراپی پرتوان
لیزرتراپی پرتوان یکی از روش های مورد استفاده در بخش فیزیوتراپی است که با استفاده از نور لیزر و روش های درمانی مختلف انجام می شود.
هدف از استفاده از لیزر، بسته به شرایط بیمار، می تواند کمک به کاهش درد و التهاب، کاهش ناراحتی، کمک به روند ترمیم بافت و تسهیل بازگشت بیمار به حرکت طبیعی باشد. روش درمان بر اساس ناحیه، نوع مشکل، شدت علائم و شرایط اختصاصی بیمار انتخاب می شود و یک روش ثابت برای همه بیماران وجود ندارد.
کنترل درد یکی از مهم ترین اهداف لیزرتراپی در برنامه بازتوانی است. وقتی درد بیمار بهتر کنترل شود، حیوان معمولا همکاری و تحمل بیشتری برای حرکت و انجام تمرینات درمانی خواهد داشت و همین موضوع می تواند به روند بازتوانی کمک کند.
الکتروفیزیوتراپی
در الکتروفیزیوتراپی، جریان های الکتریکی کنترل شده با اهداف درمانی مشخص استفاده می شوند. بسته به شرایط بیمار، از روش هایی مانند تنس، فارادیک و اف ای اس استفاده می شود.
این روش ها می توانند برای کمک به کنترل درد، تحریک عضلات، حفظ یا بازیابی عملکرد عضلانی و کمک به بازآموزی حرکتی مورد استفاده قرار گیرند. انتخاب روش، شدت و مدت درمان براساس وضعیت هر بیمار انجام می شود.
تمرین درمانی و نقش سرپرست حیوان
دستگاه ها تنها بخشی از فیزیوتراپی هستند. تمرین درمانی، تمرینات تعادلی، حرکات غیرفعال دامنه حرکتی و سایر تمرینات حرکتی برای بازگرداندن عملکرد طبیعی حیوان اهمیت بسیار زیادی دارند. هدف این تمرینات کمک به بازیابی دامنه حرکتی، قدرت عضلات، تعادل، هماهنگی و استفاده صحیح از اندام است.
در بسیاری از بیماران، تمرینات از روزهای ابتدایی پس از جراحی آغاز می شوند و با توجه به پیشرفت بیمار به تدریج تغییر می کنند. یکی از مهم ترین بخش های موفقیت در بازتوانی، همکاری سرپرست حیوان در منزل است.
بخشی از تمرینات مورد نیاز به سرپرست آموزش داده می شود تا چندین مرتبه در روز در منزل انجام شود. این تمرینات مکمل جلسات فیزیوتراپی هستند و در بعضی جراحی ها، سهل انگاری در انجام آن ها می تواند بر نتیجه درمان اثر بگذارد؛ از جمله در بیمارانی که تحت عمل اف اچ او قرار گرفته اند.
بنابراین درمان فقط در زمان حضور حیوان در بیمارستان اتفاق نمی افتد. آنچه در بیمارستان با دقت و زیر نظر تیم درمان انجام می شود، با اجرای صحیح برنامه در منزل ادامه پیدا می کند.
چه بیمارانی به فیزیوتراپی و توانبخشی نیاز دارند؟
فیزیوتراپی و توانبخشی می تواند در طیف گسترده ای از بیماران مورد استفاده قرار گیرد و به بیمارانی که دچار درد، کاهش حرکت، ضعف عضلات، اختلال عملکرد یا محدودیت در فعالیت های طبیعی خود هستند، کمک کند.
این خدمات به ویژه در شرایط زیر می توانند نقش مهمی در روند بهبودی و بازگشت بیمار به فعالیت طبیعی داشته باشند:
- بیشتر جراحی های ارتوپدی
- انواع روش های تثبیت شکستگی ها
- جراحی تی پی ال او (TPLO)
- جراحی اف اچ او (FHO)
- جراحی اصلاح دررفتگی کشکک
- سایر جراحی های مفاصل و اندام ها
- آسیب های عضلانی، تاندونی، رباطی و بیماری های مفصلی
- مشکلات ناشی از درد و محدودیت حرکتی
- برخی آسیب ها و بیماری های عصبی
در بعضی جراحی های پوستی نیز کمک به خون رسانی و روند ترمیم اهمیت دارد و فیزیوتراپی می تواند به عنوان بخشی از برنامه درمانی مورد استفاده قرار گیرد.
در مجموع، هر بیماری که با درد، کاهش حرکت، ضعف عضلات، اختلال عملکرد یا نیاز به بازگشت تدریجی به فعالیت طبیعی همراه باشد، ممکن است از فیزیوتراپی و توانبخشی سود ببرد.
تیم پزشکی بیمارستان درنیکا
امکانات و روند درمان
فیزیوتراپی و توانبخشی زمانی بیشترین تاثیر را دارد که به عنوان بخشی از یک مسیر درمانی کامل انجام شود. در این بخش، دستگاه لیزر پرتوان، دستگاه الکتروفیزیوتراپی و تجهیزات و روش های لازم برای تمرینات درمانی و بازتوانی در کنار یکدیگر مورد استفاده قرار می گیرند.
اما مهم تر از تجهیزات، نحوه استفاده صحیح از آن هاست. برنامه درمان برای هر بیمار متناسب با شرایط و نیازهای همان بیمار تنظیم می شود و فیزیوتراپیست، جراح و سرپرست حیوان در مراحل مختلف درمان با یکدیگر هماهنگ هستند.
- جراح محدودیت ها و ممنوعیت های حرکتی بیمار را مشخص می کند.
- فیزیوتراپیست روند اجرای برنامه درمانی و میزان پیشرفت بیمار را دنبال می کند.
- جراح نیز در طول مسیر، بیمار را معاینه و وضعیت او را ارزیابی می کند.
- سرپرست حیوان نیز با اجرای صحیح برنامه های تعیین شده در منزل، در روند بازتوانی بیمار نقش دارد.
این همکاری و تیم ورک باعث می شود درمان فقط مجموعه ای از اقدامات جداگانه نباشد، بلکه به صورت یک برنامه منسجم و هماهنگ برای رسیدن به بهترین نتیجه ممکن دنبال شود.
هدف نهایی چیست؟
هدف نهایی فیزیوتراپی، بازگرداندن حیوان به بهترین سطح عملکرد ممکن و کمک به داشتن یک زندگی طبیعی، فعال و تا حد امکان بدون درد و ناراحتی است. برای رسیدن به این هدف، لیزرتراپی، الکتروفیزیوتراپی، تمریندرمانی، تمرینات تعادلی، حرکات دامنه حرکتی و تمرینات خانگی در کنار یکدیگر قرار میگیرند و با توجه به شرایط بیمار تغییر میکنند. هدف ما این است که بیمار فقط از مرحله جراحی عبور نکند، بلکه تا حد امکان به حرکت طبیعی، عملکرد مناسب و کیفیت زندگی مطلوب خود بازگردد.